Steffie in Nederlandse Gebarentaal
Steffie legt moeilijke onderwerpen uit in makkelijke taal. Maar voor veel dove en slechthorende mensen is lezen niet genoeg. Daarom biedt Steffie uitleg nu ook in Nederlandse Gebarentaal. Zo kan iedereen belangrijke informatie begrijpen en zelfstandig gebruiken.
Stap voor stap
Steffie legt al jaren ingewikkelde onderwerpen uit in makkelijke taal. Dat doet Steffie stap voor stap, met duidelijke voorbeelden en veel herhaling. Voor veel mensen is dat een enorme steun bij het begrijpen van zorg, geldzaken, wonen en het dagelijks leven.
Toch was er lange tijd een groep voor wie zelfs makkelijke taal niet voldoende was. Mensen die doof zijn of zeer slechthorend. Voor hen is geschreven Nederlands vaak niet de eerste taal. Nederlandse Gebarentaal is dat wel.
Daarom is er nu een belangrijke stap gezet. Steffie biedt uitleg aan in Nederlandse Gebarentaal. Dat is geen kleine toevoeging, maar een wezenlijke verandering. Het betekent dat duizenden mensen voor het eerst zelfstandig toegang krijgen tot begrijpelijke informatie.
Nederlandse Gebarentaal is een volwaardige taal
Veel mensen denken bij gebarentaal aan losse gebaren bij Nederlandse woorden. Maar Nederlandse Gebarentaal is een volwaardige, zelfstandige taal met een eigen grammatica, zinsopbouw en woordenschat.
Voor veel dove mensen is Nederlandse Gebarentaal de moedertaal. Geschreven Nederlands is voor hen een tweede taal. Dat maakt lezen vaak vermoeiend en soms zelfs onbegrijpelijk, ook als de tekst eenvoudig is.
Onderzoek laat zien dat een groot deel van de dove en slechthorende bevolking laaggeletterd is. Dat betekent niet dat mensen minder slim zijn, maar dat het geschreven Nederlands niet goed aansluit bij hun taalontwikkeling.
Als belangrijke informatie alleen in tekst wordt aangeboden, vallen deze mensen buiten de boot. Dat geldt zeker voor zorginformatie, die vaak complex en abstract is.
Steffie maakt de uitleg in samenwerking met ervaringsdeskundigen en de Berengroep.
Waarom is makkelijke taal alleen niet genoeg?
Steffie is ontwikkeld om ingewikkelde onderwerpen eenvoudig uit te leggen. Dat werkt goed voor veel mensen. Toch bleek in de praktijk dat dit niet voldoende was voor iedereen.
Dove gebruikers gaven aan dat zij wel beelden en animaties zien, maar de uitleg niet altijd volledig begrijpen. Lezen kost veel energie. Begrippen als diagnose, behandeling of risico zijn lastig, zelfs in makkelijke taal.
Daar komt bij dat veel zorginformatie tijdsdruk kent. Denk aan een ziekenhuisbezoek, een medische uitslag of een noodsituatie. Dan wil je niet worstelen met tekst. Je wilt directe duidelijkheid.
Door Nederlandse Gebarentaal toe te voegen, sluit Steffie beter aan bij hoe deze doelgroep informatie verwerkt. Visueel, in de eigen taal en in een rustig tempo.
Van idee naar uitvoering
De wens om Steffie ook in Nederlandse Gebarentaal aan te bieden kwam niet van achter een bureau. Die kwam rechtstreeks van gebruikers, begeleiders en organisaties die werken met dove en slechthorende mensen.
Samen met deze doelgroep is gekeken welke onderwerpen het meest urgent waren. Zorg bleek daarbij bovenaan te staan. Begrijpen wat er gebeurt bij de tandarts, in het ziekenhuis of bij een aandoening als trombose is essentieel voor zelfregie.
Daarna is gekeken naar de techniek. Want gebarentaalvideo’s vragen om een andere aanpak dan gewone filmpjes. Ze moeten duidelijk zichtbaar zijn, rustig gepresenteerd en goed werken op verschillende apparaten.
Het Steffie platform is daarom technisch aangepast zodat gebarentaalvideo’s soepel geïntegreerd zijn in de uitlegmodules. Gebruikers kunnen zelf kiezen wanneer zij de gebarentaal bekijken en wanneer zij de animatie volgen.
De eerste gebarentaalmodules
De eerste Steffie onderwerpen die in Nederlandse Gebarentaal beschikbaar kwamen, zijn zorggerelateerd.
Deze onderwerpen zijn gekozen in overleg met de doelgroep. De uitleg is niet letterlijk vertaald, maar inhoudelijk aangepast zodat deze logisch en begrijpelijk is in gebarentaal. Tijdens dit proces kwamen waardevolle inzichten naar voren. Zo bleek het belangrijk om expliciet te benoemen dat iemand een tolk mag meenemen naar een afspraak. Of dat je in een noodsituatie ook via een tolk 112 kunt bellen. Deze aanvullingen zijn nu structureel onderdeel van de uitleg. Dat maakt de informatie niet alleen toegankelijker, maar ook completer.
Uitleg over trombose in gebarentaal.
Meer dan gepland dankzij het goede voorbeeld
Wat begon als een afgebakend project, groeide uit tot iets groters. Andere organisaties zagen wat er mogelijk is en besloten het voorbeeld te volgen. Zo liet de NS de uitleg over reizen met de trein vertalen naar Nederlandse Gebarentaal. Ook het noodpakket en de voorbereiding op noodsituaties zijn inmiddels beschikbaar in gebarentaal.
Daarnaast hebben organisaties als de Hartstichting aangegeven nieuwe modules direct in Nederlandse Gebarentaal te willen aanbieden. Ook het RIVM heeft inmiddels gebarentaalmodules besteld. Daarmee wordt belangrijke publieke gezondheidsinformatie ook toegankelijk voor dove en slechthorende mensen.
Deze ontwikkelingen laten zien dat toegankelijkheid besmettelijk werkt. Als één partij het goed doet, volgen er meer.
Wat dit betekent voor gebruikers?
Voor gebruikers betekent Nederlandse Gebarentaal in Steffie vooral één ding. Zelfstandigheid. Mensen hoeven minder afhankelijk te zijn van begeleiders, familie of tolken om informatie te begrijpen. Ze kunnen zelf, op hun eigen moment en in hun eigen tempo uitleg bekijken.
Dat geeft rust en vertrouwen. Gebruikers geven aan dat zij zich serieuzer genomen voelen. Dat informatie eindelijk eens is gemaakt voor hen, in plaats van voor anderen. Ook maakt het gesprekken met zorgverleners makkelijker. Wie vooraf begrijpt wat er gaat gebeuren, kan betere vragen stellen en keuzes maken.
Impact op zorg en begeleiding
Ook voor professionals is deze ontwikkeling belangrijk. Begeleiders, zorgverleners en maatschappelijk werkers gebruiken Steffie steeds vaker als ondersteuning. In plaats van alles mondeling uit te leggen of complexe teksten te vereenvoudigen, kunnen zij verwijzen naar een Steffie module in Nederlandse Gebarentaal. Dat scheelt tijd en voorkomt misverstanden.
Organisaties zoals GGMD gebruiken de modules al actief in begeleidingstrajecten. De uitleg sluit aan bij de leefwereld van cliënten en is altijd beschikbaar. Dit zorgt voor meer gelijkwaardigheid in de zorg. Informatie wordt niet langer aangepast aan de professional, maar aan de gebruiker.
Waarom is dit maatschappelijk belangrijk?
Toegang tot informatie is een basisvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving. Toch is die toegang niet vanzelfsprekend voor iedereen. Dove en slechthorende mensen worden vaak over het hoofd gezien. Informatie wordt wel vertaald naar andere talen, maar zelden naar gebarentaal.
Door Nederlandse Gebarentaal structureel onderdeel te maken van Steffie, wordt deze ongelijkheid verkleind. Het laat zien dat inclusie geen extraatje is, maar een basisprincipe. Bovendien is de impact groot. Steffie is gratis, online beschikbaar en wordt breed gebruikt. Elke nieuwe gebarentaalmodule bereikt direct een grote groep mensen.
Een duurzame aanpak voor de toekomst
Belangrijk is dat Nederlandse Gebarentaal geen tijdelijk project is binnen Steffie. De techniek, werkwijze en samenwerkingen zijn zo ingericht dat nieuwe modules eenvoudig kunnen worden toegevoegd.
Elke nieuwe Steffie uitleg kan nu ook in gebarentaal worden gemaakt. Steeds vaker gebeurt dat al standaard, omdat opdrachtgevers het belang inzien.
Door vaste afspraken met vertalers en een duidelijke technische structuur is de kwaliteit geborgd. Gebruikers herkennen de stijl en weten wat ze kunnen verwachten. Zo groeit Steffie stap voor stap verder als platform dat echt voor iedereen is.
Wat leren we hiervan?
Dit traject laat zien hoe belangrijk het is om samen te werken met de doelgroep. Niet bedenken wat goed is voor mensen, maar luisteren naar wat zij nodig hebben.
Het laat ook zien dat toegankelijkheid vaak begint met een kleine groep, maar grote gevolgen kan hebben. Wat start als een oplossing voor doven en slechthorenden, verbetert uiteindelijk de kwaliteit van informatie voor iedereen.
Tot slot laat het zien dat investeren in inclusie loont. Niet alleen maatschappelijk, maar ook praktisch. Steeds meer organisaties sluiten zich aan, waardoor de impact blijft groeien.
Steffie blijft ontwikkelen
De toevoeging van Nederlandse Gebarentaal is een mijlpaal voor Steffie, maar zeker geen eindpunt. Er wordt gewerkt aan nieuwe onderwerpen, nieuwe samenwerkingen en verdere verbetering van toegankelijkheid.
Het doel blijft hetzelfde als altijd. Ingewikkelde informatie begrijpelijk maken voor iedereen. Ook voor mensen die niet vanzelfsprekend worden meegenomen.
Met Nederlandse Gebarentaal zet Steffie een grote stap richting echte inclusie. En dat is hard nodig. Het project kreeg steun van Het Agis Innovatiefonds en de Reek-Versteegh Stichting.
