Zo werkt stemmen!

Effectrapportage wijst uit dat meer mensen zijn gaan stemmen

Hoewerktstemmen.nl is een initiatief van Leer Zelf Online om meer mensen met een verstandelijke beperking naar de stembus te krijgen. Nadat eigen onderzoek in 2016 en 2017 had uitgewezen dat veel mensen uit deze groep grote moeite hadden met het stemproces, besluit het team van Leer Zelf Online eind 2017 om een stemlokaal minutieus na te bouwen. Zo kan goed onderzocht worden waar de knelpunten liggen.

Ervaringsdeskundige Theo van Leur brengt een proefstem uit
Ervaringsdeskundige Theo van Leur brengt een proefstem uit.
Het resultaat is verrassend. Veel mensen blijken bang voor de "confrontatie" met de leden van het stembureau en de stembus. De complete sociale setting, een gewichtige gebeurtenis, een rij wachtende mensen, een deels schriftelijke procedure, de haast plechtige ontknoping en interactie met ambtelijke figuren in een school- of wijkgebouw. Het blijkt voor onzekere mensen genoeg reden om maar niet te gaan, een machtiging af te geven aan een kennis of om pardoes ongeldig te stemmen. Naar schatting heeft de helft van de mensen met een verstandelijke beperking in 2017 om die redenen niet gestemd.

De volledig online uitleg Hoewerktstemmen.nl is toen speciaal door Leer Zelf Online ontworpen zodat mensen met een verstandelijke beperking zich thuis voor kunnen bereiden op de gang naar de stembus. Ook kunnen ze oefenen door de bekende webhulp Steffie te helpen om een stem uit te brengen. Het idee is dat op deze manier het proces meer voorspelbaar wordt gemaakt en de angst wordt gereduceerd. Thuis oefenen betekent minder stress in de praktijk. Een van de grondgedachtes van de Steffie-methode.

Geslaagd experiment

Na twee maanden ontwerpen en bouwen ging de website live op 24 januari 2018 en trok ze al vrij snel de aandacht van de pers. Samen met de netwerkpartners ProDemos, LFB, Oefenen.nl en Ipse de Bruggen is de website vervolgens gedurende twee volle maanden voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 bij de doelgroep onder de aandacht gebracht. Hiervoor is alleen gebruik gemaakt van organische digitale marketing en free publicity. De website is vermeld geweest in alle (vak) bladen voor de gehandicaptenzorg, diverse websites, kranten en gemeentelijke bulletins. Tijdens de workshop "Hoe werkt stemmen?" bij Ipse de Bruggen was ook een team van het NOS-journaal en Omroep West aanwezig.

Hoewerktstemmen.nl staat op meer dan 3490 websites en urls vermeld in Google.

De cijfers

Aantal niet stemmers op voorhand.
Aantal niet stemmers op voorhand.
Vanaf de start op 24 januari tot aan de dag van verkiezingen trok de website in totaal circa 35.000 unieke bezoekers. Deze bleven gemiddeld acht minuten op de website. Deze relatief lange verblijfsduur betekent dat de website voor het overgrote deel van de bezoekers relevante informatie leverde.

Aan de bezoekers is eerst gevraagd of deze bij de vorige verkiezingen hadden gestemd. Van deze bezoekers gaf 47% aan dit niet gedaan te hebben. Het antwoord geven op deze vraag is overigens verplicht en is ingebouwd direct aan het begin van de e-learning. Het geeft een indicatie van de bereidheid om de lesmodule door te lopen en de houding bij de start.

Na het volledig doorlopen van de uitleg, werd de vraag gesteld of men nu de aankomende verkiezingen wel gaat stemmen. Men kon antwoorden met ja, nee of weet niet. Nu geeft slechts 20% aan niet te gaan stemmen. Dat betekent een spectaculaire afname van het aantal niet-stemmers van 27%.

Het is uiteraard niet vast te stellen hoeveel van deze mensen die nu aangeven wel te gaan stemmen, daadwerkelijk de gang naar de stembus hebben gemaakt. Ook is sociaal wenselijk gedrag niet uit te sluiten, hoewel het hier een volledig anonieme en vrijblijvende vraag betreft. We zullen volgende keer overwegen om een dag na de verkiezingen een e-mail te sturen met de vraag of ook daadwerkelijk gestemd is.

Toename aantal stemmers bij komende verkiezingen.
Toename aantal stemmers bij komende verkiezingen.
Ook interessant is dat bezoekers uit de hele wereld gebruik hebben gemaakt van deze unieke website. Dat kan betekenen dat expats en anderstaligen ook geïnteresseerd zijn in een eenvoudige uitleg van het Nederlandse stemproces.
Het merendeel van de bezoekers kwam uiteraard uit Nederland, met de vier grote steden in deze afnemende volgorde: Utrecht, Amsterdam, Den Haag en Rotterdam.

Conclusie

De website is een groot succes. Dat blijkt ook uit de vele bemoedigende mails die we hebben ontvangen van zowel mensen met een verstandelijke beperking, hun begeleiders, diverse gemeentes, ministeries en belangenorganisaties die de online uitleg op hun websites hebben geplaatst.

Ondanks de relatief geringe en niet commerciële marketinginspanning heeft de website hierdoor meer dan voldoende bezoekers getrokken om statistisch verantwoorde conclusies aan het project te verbinden. De website voorziet duidelijk in een behoefte en brengt een significante verandering van gedrag tot stand. De website is duurzaam ontwikkeld op het Steffie-platform en kan bij de volgende verkiezingen na wat aanpassingen voor de Tweede Kamer, Provinciale Staten of de gemeentelijke verkiezingen gewoon weer worden ingezet.

Wilt u meer weten over dit bijzondere project van Leer Zelf Online? Neem dan contact op met de projectleider Jacques de Wit via info@leerzelfonline.nl of het contactformulier.

Publiciteitscampagne Hoewerktstemmen.nl samen met ProDemos.

Meer projecten van Leer Zelf Online